De Legende

De Cuberdon

Sinds de uitvinding ervan, meer dan 150 jaar geleden, heeft het beroemde paarse kegeltje veel suiker doen vloeien. Het snoepje is ongeveer even oud als het Koninkrijk België « zelf en houdt heel wat geheimen in stand, niet alleen over de oorsprong ervan, maar ook rond de samenstelling van het ambachtelijke recept...

Een wijd verspreide legende leert ons dat de cuberdon zou zijn ontstaan in de 19e eeuw door toedoen van een lid van de clerus in de streek van Brugge. In Franssprekend België wordt de cuberdon wel eens "bonnet de curé" genoemd, wat evenveel betekent als pastoorshoed.

Deze Vlaamse piste lijkt te worden bevestigd door de etymologie. In oud-Nederlands zou "kuper" zoveel betekenen als kegeltje, een vorm die onlosmakelijk verbonden is met die van de cuberdon. Vlaanderen gebruikt voor dit snoepje echter zelden de Franse naam "cuberdon". Het goddelijke snoepje gaat er over de toonbank als een neuzeke, een tsoepke, een topneus, een topke en zoveel meer.

In 2000 komt er echter een nieuwe etymologische uitleg voor de oorsprong van het woord "cuberdon". De auteur beweert dat het een verbastering is van het woord "cul (de) bourdon".

Vlaamse en Waalse gastronomen mogen dan wedijveren om de oorsprong van de cuberdon, op één punt zijn ze het roerend eens: zijn smaak is uniek en onovertroffen!

De echte cuberdon bestaat uit een fijne buitenkorst die subtiel openbarst zodra je er de tanden in zet. Het neuzeke bevat een geraffineerde, zoete stroop. Wie ten volle wil genieten van de smeuïge binnenkant, moet de lekkernij binnen de 8 weken na productiedatum proeven.

De klassieke cuberdon wordt gemaakt met een aroma van frambozen, waaraan hij trouwens zijn paarsrode kleur ontleent.

Een van de essentiële ingrediënten voor heerlijke cuberdons is Arabische gom. Deze zeer kostbare gom wordt gewonnen op basis van het sap van acaciabomen, vooral in Saharaans Afrika. Door de schaarste aan Arabische gom tijdens de Tweede Wereldoorlog, scheelde het geen haar of de cuberdon geraakte in de vergetelheid. Zodra de grondstof in 1946 echter weer beschikbaar werd, konden de snoepfabrikanten die het geheim van dit snoepje hadden gekoesterd, hun productie weer op gang brengen.

De samenstelling van de cuberdon behoort tot een van de best bewaarde geheimen van ons land. Slechts enkele ambachtelijke bedrijven beheersen de productie ervan tot in de puntjes.

De Cuberdon

Leopold I

21 juli 1831. Leopold I, eerste koning der Belgen, legt de eed af op de grondwet. Het onafhankelijke Koninkrijk België is een feit. Vanuit geschiedkundig perspectief betekent deze datum een keerpunt voor het land. Maar ook culinair laat deze gebeurtenis zijn sporen na. Tijdens het bewind van Leopold, zo wil de traditie het, ontstaat namelijk de cuberdon ...

Leopold ziet het levenslicht op 16 december 1790 in Coburg (nu het Duitse Beieren) en overlijdt op 10 december 1865 in het paleis van Laken, in België. Hij is de jongste telg van hertog Franz van Saksen-Coburg-Saalfeld en zijn tweede gemalin, gravin Augusta van Reuss.

In 1796 trouwt Leopolds zus Julienne met groothertog Constantijn, broer en mogelijke opvolger van de Russische tsaar. Die tsaar benoemt de jonge Leopold, dan amper 5 jaar oud, tot kolonel van het regiment Izmailovski van de keizerlijke wacht. Op 12-jarige leeftijd wordt Leopold generaal. Leopold wijst de graad van vleugeladjudant, die de Franse keizer Napoleon I hem aanbiedt, af en sluit zich aan bij zijn schoonbroer, Alexander I van Rusland. Als kolonel van een Russisch cavalerieregiment neemt hij deel aan verscheidene veldslagen. Dat levert hem de titel op van divisiegeneraal van het Russische leger.

De vrede wordt hersteld en bezegeld met het Congres van Wenen. Op 2 mei 1816 treedt Leopold in het huwelijk met Charlotte-Augusta, prinses van Wales en kroonprinses van de Engelse en Ierse troon. Leopold is bijzonder gesteld op zijn echtgenote.

Maar het noodlot wacht hen. Bij de bevalling verliest Leopold niet alleen zijn eerstgeboren zoon, maar ook de prinses. Leopold blijft ontroostbaar achter.

Hij beslist zijn verdriet te verdringen door hard te werken. Hij helpt menig lid van zijn stamhuis om diverse Europese tronen te bekleden. Hij blijkt een getalenteerde bemiddelaar te zijn. Zijn uitgebreide talenkennis blijft niet onopgemerkt.

In 1830 weigert hij de Griekse kroon. Hij vindt dat Griekenland te onstabiel is en te ver ligt van het centrum van Europa.

Het Belgisch Nationaal Congres is het voortreffelijke militaire verleden van Leopold indachtig en stelt hem voor koning der Belgen te worden. Hij gaat in op het voorstel, op voorwaarde dat het grensprobleem en de schulden van België worden geregeld. Leopold wordt op 26 juni 1831 tot koning verkozen. Op 21 juli dat jaar legt hij de eed af in Brussel, datum waarop het Koninkrijk België officieel onafhankelijk wordt. 21 juli wordt meteen de nationale feestdag van België.

Leopold I

Een Cuberdon Léopold bereiden vergt geduld, expertise en een perfecte beheersing van het bereidingsproces, waarbij geen enkele onnauwkeurigheid wordt getolereerd.

Het Recept van Leopold

Slechts 3 Belgische ambachtelijke bedrijven zouden het originele recept van de echte cuberdon in huis hebben. Elk bedrijf verrijkt het neuzeke met een persoonlijke toets. De Cuberdons Léopold zijn de enige die exclusief 100% natuurlijke grondstoffen gebruiken, waarvan de kwaliteit en de authenticiteit aan een zeer strenge selectie worden onderworpen.

Een Cuberdon Léopold bereiden vergt geduld, expertise en een perfecte beheersing van het bereidingsproces, waarbij geen enkele onnauwkeurigheid wordt getolereerd.

7 dagen duurt het voor het knapperige zoete kegeltje tot stand komt.

Bij elk van de 6 fasen van het productieproces zijn een meesterlijke hand en eerbied voor de traditie van kapitaal belang.

Dit zijn, in het kort, de 6 opeenvolgende fasen:

1De aanmaak van de gietvormen voor eenmalig gebruik

De gietvormen waarin de cuberdons vorm krijgen, worden individueel gecreëerd en kunnen maar één keer worden gebruikt. Ze bestaan uit een houten kader waarop een dikke laag natuurlijk zetmeel rust. Daarin wordt de vorm van de cuberdon ingedrukt. Met elke gietvorm maak je precies 128 cuberdons.

De aanmaak van de gietvormen voor eenmalig gebruik

2De voorbereiding en het toebereiden van de siroop

Het delicate mengsel van ingrediënten dat aan de basis ligt van de Cuberdons Léopold wordt bereid in een koperen ketel uit 1921: natuurlijke Arabische gom, natuurlijke gelatine, biosuiker, natuurlijk frambozenaroma en natuurlijke kleurstoffen. Het mengsel wordt verwarmd en enkele uren krachtig beroerd tot er een volle en vloeibare siroop ontstaat.

De voorbereiding en het toebereiden van de siroop

3De gietvormen vullen

De siroop wordt manueel in een reuzengrote trechter gegoten die de bereiding zal verdelen over 16 gietmonden. Een transportband brengt elke gietvorm onder de gietmonden die het hete mengsel uitstorten.

De gietvormen vullen

4Het drogen

7 dagen lang worden de gietvormen met de Cuberdons Léopold bewaard in een hermetisch afgesloten ruimte bij 55 °C. Tijdens deze warme droogperiode kan de korst van de cuberdon mooi harden, terwijl de kern lekker stroperig blijft.

Het drogen

5Ontvormen met de hand

Na dit droogproces wordt elke cuberdon met de hand uit de vorm gehaald en met grote zorg in een mand gelegd.

Ontvormen met de hand

6Individuele afwerking

Elk mandje wordt nu bewerkt met perslucht om de restjes zetmeel te verwijderen. Elke cuberdon wordt dan nog eens apart met een zachte kwast schoongemaakt.

Individuele afwerking